الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
59
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
رخو : الرُّخَاء : آرامش و نرمى ، چنان كه گويند : شىء رِخْو : چيز نرمى است . فعلش - رَخِيَ ، يَرْخَى - است ، خداى تعالى گويد : ( فَسَخَّرْنا لَهُ الرِّيحَ تَجْرِي بِأَمْرِهِ رُخاءً حَيْثُ أَصابَ - 36 / ص ) ( پس باد را رام او كرديم كه به فرمانش هر جا مىخواست به آرامى جريان مىيافت ) از معنى فوق - أَرْخَيْتُ السِّترَ - است يعنى پرده را آويختم . و از اين عبارت إِرْخَاء سِرْحَان - استعاره شده است يعنى آرام دويدن گرگ . ابو ذؤيب مىگويد : و هى رِخْو تَمْزَعُ ، يعنى : ( ماده گرگ سست مىرود امّا حيله مىكند ) . يعنى مثل باد نرم و آرام مىرود . فَرَسٌ مِرْخَاء : اسبى دونده از ميان ستوران تيز تك كه وسيعتر مىدود . أَرْخَيْتُهُ : به نرمى او را فرو گذاردم و رها كردم . ردد : الرَّدّ : برگرداندن چيزى يا به ذات خود يا به حالتى از حالاتش مىگويند : رَدَدْتُهُ فَارْتَدَّ . خداى تعالى گويد : ( وَ لا يُرَدُّ بَأْسُهُ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ - 147 / انعام ) . ( سختى و صلابتش از گروه مجرمين و تبهكاران برگردانده نمىشود ) و در معنى - برگرداندن به ذات - در آيه : ( وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ « 1 » - 28 / انعام ) . و در آيات : ( ثُمَّ رَدَدْنا لَكُمُ الْكَرَّةَ - 6 / اسراء ) و ( رُدُّوها عَلَيَّ - 33 / ص ) ( فَرَدَدْناهُ إِلى أُمِّهِ - 13 / قصص ) و ( يا لَيْتَنا نُرَدُّ وَ لا نُكَذِّبَ - 27 / انعام ) معنى دوّم - ردّ - يعنى برگرداندن بحالتى
--> ( 1 ) پايان آيه - وَ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ - است يعنى هر گاه بازگشت داده نمىشوند ، به همان چيزى كه منعشان كردهاند مجدّدا بازمىگردند زيرا دروغگو هستند و مىگويند جز زندگى دنيا چيزى نيست و پس از مرگ زنده نمىشويم آيهء اخير علّت ايمان ظاهرى و دروغيشان را روشن مىكند ، يعنى : چون قيامت يعنى روز مجازات را باور ندارند اظهار همدلى ، و ايمانشان از راه خدعه و دروغ است .